LẠM BÀN VỀ THƠ HAIKU (NHẬT BẢN)

 

LẠM BÀN VỀ THƠ HAIKU (NHẬT BẢN)


       Tôi vốn không phải là người giảng dạy văn hoá Nhật Bản không biết một chữ tiếng Nhật.Nhưng tôi rất yêu rất phục một thể thơ của đất nước Phù tang-Haiku(qua các bản dịch ra tiếng Việt).

       Vì sao ư?Vì Haiku đầy ắp chất Thiền.Trong tĩnh lặng trong hư không ta bất chợt cảm nhận một điều gì đó-như một ánh chớp về cái sự đa đoan đa dạng phong phú tinh tế của kiếp người và thế giới. Ô-Ta nghiệm ra....một điều thú vị ý nghĩa từ muôn cái bình thường khi mắt ta quen nhìn tai ta quen thấy.

       Haiku đổi mới cách nhìn cách nghe cách cảm nghĩ của ta.

       Theo nhà thơ Nhật Bản K.Yasuda thơ Haiku gồm có ba dòng thơ(3 câu) là sự hoà quyện của ba yếu tố căn bản:Nơi nào?Chuyện nào(gì)?Khi nào?

       Ví dụ:  Nơi nào?             Trên cành khô

                 Chuyện nào(gì)?     Cánh quạ đậu

                 Khi nào?           Chiều thu

                                                     (Basho)

       Tính uyên súc của Haiku đã khiến nó trở thành một thể thơ quốc tế . Do đó thơ Haiku có thể vượt qua mọi rào cản ngôn ngữ để đến với mọi dân tộc. (Ở TPHCM đã có hẳn một CLB thơ Haiku và xuất bản một tuyển tập thơ Haiku do người Việt Nam làm)

       Luật thơ Haiku bắt buộc phải có từ "mùa"(kigo).Thơ của ta thì không có.Nhưng chẳng sao!Nếu yêu thơ Haiku bạn hãy quên béng đi cái luật của nó. Chả sao!(Giống như mấy ông Tây  thích thơ lục bát các ông cứ làm thơ lục thất lục ngôn lục ngũ....kiểu Tây nhưng ta vẫn xúc động.Xúc động trước hết là thơ ta Tây vẫn thích....)

       Do vậy bắt buộc chỉ là ba dòng thơ.Còn mỗi dòng các bạn cứ thả mái:2 chữ 3 4 5 6 ....chữ dều được.Miễn là kết cục có cái gì "loé lên" tác động vào cảm xúc và suy nghĩ của người đọc.

       Một ví dụ nha:            

                                    Ở dưới bếp

                                    Vợ chồng tôi cãi nhau

                                    Con gái hát: cuộc đời vẫn đẹp sao!
 
           Hôm sau:                             Tại cầu thang
                                                      Hứng lên tôi hôn vợ
                                                      Con gái hát: sáng chắn bão dông...

                                          

       Thế nhé. Mời các bạn cùng tôi sang tác thơ Haiku bắt chước thơ Haiku đổi mới thơ Haiku....bằng tiếng Việt....chắc chắn một người Nhật nào đó  đọc được sẽ phải thốt lên :Ồ! Người Việt Nam giỏi tài quá đa tình quá tinh tế quá ....và họ sẽ làm thơ lục bát bằng tiếng Nhật cho coi!


                                                       Ng. Q. Kh